Dejan Mitić: Socijalne zadruge su budućnost

Srbija pripada grupi evropskih zemalja koje nemaju posebno zakonsko rešenje za socijalno preduzetništvo. Usvajanjem novog Zakona o zadrugama zakonodavac je u čl. 11 omogućio građanima formiraje različitih vrste zadruga, među kojima i “socijalnih zadruga” sa zakonskom formulacijom koja najbliže definiše socijalno preduzetništvo u Srbiji. Ovo daje posebnu vrednost Zakonu o zadrugama sa aspekta doprinosa održivom ekonomskom razvoju, koji je nizvodljiv bez razvoja socijalno odgovornog poslovanja. Zakon o zadrugama uređuje ambijent za poslovanje preko 1700 zadruga u Srbiji. Najbrojnije među njima su zemljoradničke zadruge koje zastupaju male proizvođače, upošljavaju radnike i/ili rade sa velikim brojem kooperanata iz ugroženih grupa i/ili posluju po fair trade principima u nerazvijenim ili devastiranim sredinama, što ih čini de facto socijalnim preduzećima prema kriterijumima Evopske Komisije. U segmentu socijalnog zadrugarstva, Zakon o zadrugama ima potencijala da utiče i na preko 500 postojećih socijalnih preduzeća i preko 33.000 organizacija građanskog društva, među kojima je značajan broj onih koje svoj identitet traže u socijalnom preduzetništvu. Unapređenjem zakonskog okvira i prakse na nacionalnom i lokalnom nivou u korist razvoja socijalnog zadrugarstva, stvaraju se preduslovi za rast broja socijalnih zadruga u svojstvu pružaoca različitih lokalnih socijalnih usluga. Ovaj rast bi u prvom krugu činile transformisane zemljoradničke i opšte zadruge, postojeća socijalna preduzeća i organizacije građanskog društva. Do rasta broja pružaoca različitih socijalnih usluga, došlo bi upravo u seoskim i nerazvijenim sredinama, koje se suočavaju sa odlaskom mladih, padom ekonomskih aktivnosti, zatvaranjem škola, ambulanti, pošta i brojnim komunalnim problemima. Socijalne zadruge nisu rezervisane samo za ruralne i nerazvijene sredine, model je univerzalan i primenjiv u razvijenim gradskim sredinama koje se suočavaju sa drugim kategorijama ugroženog stanovništva, identifikovanim u postojećem zakonskom rešenju. Socijalna i ekonomska utemeljenost zadruga u lokalnoj zajednici u kombinaciji sa integrisanim socijalnim ciljevima, ima potencijala da poboljša obuhvat ugroženih društvenih grupa i unapredi održivost i kontinuitet u pružanju usluga. Samim tim, socijalne zadruge su idealni partneri akterima iz svih sektora, koji su zainteresovani za ravnomeran i održivi ekonomski razvoj.